Odżywianie bez glutenu zachwalają takie gwiazdy, jak Madonna, Gwyneth Paltrow, Victoria Beckham czy Novak Djoković, ale i „zwykli” ludzie, bo wielu z nas ma wśród znajomych przynajmniej jednego bezglutenowca. Nic więc dziwnego, że coraz więcej sklepów spożywczych czy restauracji wprowadza do swojej oferty pozycje „gluten free”. To dobra wiadomość dla osób, które chorują na celiakię lub cierpią na alergię na ten składnik, bo dzięki temu łatwiej im urozmaicać swój jadłospis. W ich przypadku spożycie tego składnika może spowodować znaczne pogorszenie stanu zdrowia, ale skąd wzięło się przekonanie, że gluten szkodzi wszystkim i  czy naprawdę warto z niego zrezygnować?

Wróg numer jeden

– Gluten to mieszanina białek roślinnych będąca naturalnym składnikiem części żywności. Jest obecny w większości zbóż, między innymi w pszenicy, życie, jęczmieniu i owsie. Znaleźć go można więc przede wszystkim w wytwarzanej z nich mące, pieczywie, makaronach, ciastach, niektórych  rodzajach kasz, płatków śniadaniowych, a także innych produktach zbożowych – tłumaczy dr Monika Dąbrowska-Molenda, dietetyk ze Szpitala Medicover. Gluten obecny jest także w piwie, niektórych gotowych sosach, keczupach i majonezach, przetworach owocowych, a nawet jogurtach, lodach, słodyczach czy napojach. Warto pamiętać o tym, że jego śladowe ilości mogą zawierać także inne produkty żywnościowe. Unikanie glutenu jest więc sporym wyzwaniem, tymczasem w przypadku osób z celiakią, której istotą jest właśnie nietolerancja glutenu, spożycie go nawet w niewielkiej ilości może mieć poważne konsekwencje. – Najczęstszy skutek to przewlekły stan zapalny jelita cienkiego, który z czasem prowadzi do uszkodzenia i zaniku kosmków jelitowych. To z kolei upośledza wchłanianie składników odżywczych dostarczanych wraz z pokarmem – mówi dr Dąbrowska-Molenda. Skąd jednak wzięło się przekonanie, że gluten szkodzi też osobom zdrowym?

Do dwóch badań sztuka

Początki mody na dietę bezglutenową wśród osób zdrowych związane są z przeprowadzonym kilka lat temu badaniem, o którym szeroko dyskutowano na całym świecie. Wynikało z niego bowiem, że spożywanie glutenu skutkuje dolegliwościami obejmującymi między innymi układ trawienny i że jest to problem dotyczący wszystkich ludzi. Efekt? Lawina ruszyła i nie zatrzymało jej nawet to, że dwa lata później badanie to zostało powtórzone, w dodatku przez tego samego naukowca, który tym razem podszedł jednak do niego dużo bardziej restrykcyjnie. Za drugim razem wyniki wykazały, że u osób, które nie chorują na celiakię, spożywanie glutenu nie wpływa na stan zdrowia. O tym jednak już tak głośno się nie zrobiło, przez co moda na życie „gluten free” nadal panuje.

Bez glutenu czy bez sensu

Naukowo nie udowodniono nie tylko tego, że dieta bezglutenowa to rozwiązanie korzystne dla wszystkich. Żadne badania nie potwierdziły też, że to sposób na przykład na szybsze schudnięcie. – Ten mit wziął się z faktu, że wiele osób, które rezygnują z glutenu, zamiast produktów go zawierających częściej sięga po warzywa czy owoce, stąd na początku rzeczywiście można zauważyć spadek masy ciała – tłumaczy dietetyk dr Monika Dąbrowska-Molenda ze Szpitala Medicover. – Z czasem jednak chcąc wyeliminować ten składnik, a jednocześnie urozmaicić swoje codzienne menu coraz częściej sięgają one jednak po żywność „gluten free”, która jest nie tylko nawet kilka razy droższa, ale w dodatku bardziej przetworzona oraz zawiera znacznie więcej tłuszczów i cukrów. Niektóre produkty bezglutenowe to prawdziwe kaloryczne bomby, w dodatku ubogie w witaminy i minerały – dodaje. Dietetycy zwracają też uwagę na fakt, że każda dieta eliminacyjna, w tym ta, która wyklucza produkty zawierające gluten, może być niebezpieczna dla zdrowia. Jeśli bowiem właściwie jej nie zbilansujemy (a z tym bez konsultacji ze specjalistą wiele osób ma problem), narażamy się na niedobory składników odżywczych.

Wykluczenie z diety glutenu jest niezbędne u osób, które chorują na celiakię bądź mają alergię na ten składnik (w ich przypadku trzeba z niego zrezygnować już na zawsze) albo nadwrażliwość (wówczas można ponownie włączyć go do swojej diety po odbudowaniu bariery bakteryjnej w jelitach). Jeśli więc zauważymy, że po spożyciu produktów zawierających gluten źle się czujemy, powinniśmy skonsultować się z lekarzem, który skieruje nas na badania pod kątem celiakii, a jeśli te potwierdzą chorobę – do dietetyka, który ułoży odpowiednią i właściwie zbilansowaną, bezglutenową dietę. Jeśli jednak nic nam nie dolega, nie dajmy się zwieść kolejnej modnej diecie i starajmy się po prostu zdrowo odżywiać, bez wprowadzania na własną rękę niepotrzebnych restrykcyjnych ograniczeń.

The post Gluten – przyjaciel czy wróg? first appeared on VERONIQUE.

Szacuje się, że celiakia, inaczej nazywana chorobą trzewną, dotyka co setnego Polaka. Jest ona rozpoznawana najczęściej pomiędzy 30. a 50. rokiem życia. Kobiety chorują dwa razy częściej niż mężczyźni. Istotne jest, że obecnie częstotliwość występowania choroby wzrasta, co wynika ze zwiększonego spożycia glutenu, zmiany nawyków żywieniowych i coraz skuteczniejszego diagnozowania.

Różne oblicza

Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną o podłożu genetycznym. Polega na trwałej nietolerancji glutenu – białka zapasowego zawartego w zbożach (pszenicy, życie, jęczmieniu, owsie). Nie jest to schorzenie wieku dziecięcego, które ustępuje pod wpływem odpowiedniego leczenia. Celiakia jest chorobą przewlekłą i może ujawnić się w każdym okresie życia. – U osób chorych, gluten działa toksycznie i powoduje zanik kosmyków jelita cienkiego, które odpowiedzialne są za przyswajanie substancji odżywczych z pożywienia. Co za tym idzie, dochodzi do zaburzeń wchłaniania, niedoborów składników odżywczych, niedożywienia i wyniszczania organizmu – mówi dr Justyna Golińska-Krysztofiak, wykładowca Wyższej Szkoły Uni-Terra w Poznaniu.

Jakie objawy daje choroba? Do symptomów zalicza się nie tylko biegunki i spadek wagi, ale także m.in. zaburzenia układu nerwowego, moczowo-płciowego czy mięśniowo-szkieletowego. Pełnoobjawowy typ schorzenia najczęściej występuje u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych. Do jego symptomów zalicza się bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, utratę masy ciała, zmiany uosobienia, a także objawy niedoborowe, np. anemię. U dzieci dochodzi dodatkowo do zaburzenia rozwoju. W przypadku celiakii ubogoobjawowej pojawić się mogą afty, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, ciągłe zmęczenie, bóle głowy, zaburzenia neurologiczne, depresja, wczesna osteoporoza, bóle kostne i stawowe, problemy ze skórą, obniżona płodność, niedobory żelaza, podwyższony poziom cholesterolu, a także współistniejące choroby autoimmunologiczne.
Co ważne, choroba może przybrać również postać bezobjawową. – W takim wypadku obraz jelita jest prawidłowy, natomiast we krwi obecne są charakterystyczne dla choroby przeciwciała. Do ujawnienia się choroby lub nasilenia jej symptomów może dojść w każdym momencie, na przykład pod wpływem ciąży, dojrzewania, infekcji, silnego stresu czy zabiegu chirurgicznego – komentuje dr Justyna Golińska-Krysztofiak.

Lecznicza dieta

W jaki sposób diagnozuje się celiakię? – Do postawienia diagnozy konieczne są badania serologiczne krwi. Pozwalają one na wykrycie charakterystycznych dla choroby przeciwciał. Wykonuje się także biopsję jelita cienkiego, która pokazuje stopień zaniku kosmków. W niektórych przypadkach przeprowadza się również testy genetyczne – mówi dr Justyna Golińska-Krysztofiak.

Nieleczona celiakia prowadzi do poważnych powikłań, m.in. takich jak: niedożywienie, osteoporoza, problemy z płodnością, poronienia, zaburzenia i choroby neurologiczne, pierwotna marskość wątroby czy wzrost ryzyka wystąpienia raka przewodu pokarmowego.

Obecnie jedyną skuteczną metodą leczenia choroby jest stosowanie ścisłej diety bezglutenowej. W wyniku długotrwałej diety może dojść do niedoborów składników odżywczych, dlatego też stosuje się także suplementację makroelementów, mikroelementów i witamin. Dieta bezglutenowa oznacza eliminację zbóż (pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, orkiszu), a także ich przetworzonych postaci i stosowanie odpowiednich zamienników. Do zamienników zalicza się m.in. ziemniaki, kukurydzę, ryż, grykę, proso, soję, soczewicę, fasolę i ich przetwory. Co ważne, nawet najmniejsze odstępstwa od diety mogą prowadzić do braku poprawy, zaostrzenia się lub nawrotu objawów choroby. Jeśli dochodzi do silnego zaniku kosmków na pewien czas wprowadza się dodatkowo dietę bezlaktozową. Dzieje się tak, ponieważ wielu pacjentów nie toleruje również produktów mlecznych.

W związku z tym, że duża część chorych nie zdaje sobie sprawy ze swojego problemu lub nie ma pojęcia jak sobie z nim radzić bardzo ważne staje się ich edukowanie. – Między innymi dlatego też zorganizowaliśmy warsztaty „Zdrowe żywienie bez glutenu”. Podczas spotkania omawialiśmy problem celiakii, alergii na gluten, a także innych chorób, przy których zalecana jest dieta bezglutenowa. Poza częścią teoretyczną przygotowywaliśmy z uczestnikami potrawy bezglutenowe dla dzieci – mówi dr Justyna Golińska-Krysztofiak, wykładowca Wyższej Szkoły Uni-Terra w Poznaniu.

The post Celiakia to najpoważniejsza nietolerancja pokarmowa first appeared on VERONIQUE.

The post Alergia pokarmowa na gluten. Co robić by maluchowi było lżej? first appeared on VERONIQUE.