Polub nas na Facebooku

Twój raport jest rzetelnie opracowany i przedstawiony w interesującej formie graficznej. Wciąż jednak w nim „dłubiesz”, czytasz po raz enty i wprowadzasz poprawki do poprawek. Jednocześnie czujesz podenerwowanie, że nie zdołasz dopracować raportu tak, jak chcesz, przed deadlinem. Stres zalewa twoje ciało, jednak rzeźbisz kolejne detale. Witaj w świecie neurotycznych perfekcjonistów… Kim są? Skąd bierze się ich dążenie do ideału? I co najważniejsze – jak sobie radzić z wewnętrzną presją perfekcji?

tekst: Jadwiga Korzeniewska, Laboratorium Zmieniacza
ilustracja: Marta Przestrzelska, www.dharani.pl

ilustracja: Marta Przestrzelska  <a href="http://www.dharani.pl">www.dharani.pl</a>

Charakterystyka postaci
Neurotyczny perfekcjonista jest bardzo wymagający zarówno w stosunku do siebie, jak i ludzi wokół niego. To dlatego z jego ust rzadko można usłyszeć komplementy. Jeśli partner takiej osoby po raz pierwszy z własnej inicjatywy posprząta całe mieszkanie, może spodziewać się komentarza w rodzaju: „Zapomniałeś zetrzeć kurz z ostatniej półki na regale w salonie”. Jako że wciąż wydaje mu się, iż za mało wie, za mało umie, by móc zrealizować swoje cele i marzenia, popada w paraliż decyzyjny. Jest niewolnikiem kursów, szkoleń, certyfikatów, dyplomów i literatury fachowej. Jeśli osiąga jakiś sukces, przypisuje go „zewnętrznym mocom” w rodzaju fartu, szczęścia, losu, opatrzności. Jeżeli jednak poniesie porażkę upatruje w tej sytuacji swojej winy (w końcu za mało wie, za mało umie!). Jako że chce być uważany przez innych za ideał, tłumi swoje prawdziwe emocje i potrzeby. Porównuje siebie z innymi i z tych porównań wychodzi zwykle jako przegrany – czuje się gorszy, wybrakowany, mniejszy pod każdym względem. Dlatego też nie radzi sobie z przyjmowaniem krytyki, którą odbiera bardzo personalnie; ma wrażenie, że jest atakowany, oceniany jako osoba, nawet jeżeli krytyka jest konstruktywna i odnosi się do sytuacji, konkretnego zachowania. Ponieważ mało kto spełnia jego wysokie wymagania i standardy, nie znosi pracy zespołowej – strach przed tym, że inni nie wykonają swojej części pracy tak, jak on to sobie wyobraża, powoduje iż bierze na swoje barki za dużo, wyręczając innych. Ma obsesję kontrolowania. W pracy będzie zaglądać przez ramię koledze z biurka obok, by wytknąć mu literówki, w domu uważnie przyjrzy się SMS-om w telefonie partnera.

Geneza postaci
Jeffery Combs, autor książek i kursów na temat wychodzenia z prokrastynacji, czyli nieustannego odwlekania działania, wskazuje że pelerynę neurotycznego perfekcjonisty przywdziewa często dziecko, które było jedynakiem lub najmłodszym z rodzeństwa, lub które było lekceważone, zaniedbywane, czy wręcz niechciane przez rodziców. Jako najczęstsze drogi prowadzące z rodzinnego domu prosto w ramiona neurotycznego perfekcjonizmu wskazuje się dwojakie podejście rodziców do dziecka. W pierwszym rodzice bardzo wysoko podnosili dziecku poprzeczkę, przez co musiało ono mocno się starać, by spełnić ich oczekiwania. Co ważne – nie mogło sobie pozwolić na żadne niedociągnięcia. Przykładem może być przynoszenie ze szkoły samych ocen 5 i 6 – traktowane przez rodziców jako norma i skupienie uwagi na dziecku dopiero w momencie, gdy przyniosło ocenę gorszą. To może powodować lęk przed porażką, oceną przez innych, utratą twarzy – nawet w życiu dorosłym. W drugim przypadku rodzice nie wyznaczyli dziecku granic, standardów, w związku z czym wzięło ono na siebie rolę rodzica w tym obszarze. Samo stworzyło reguły i normy, według których zaczęło funkcjonować. Może to przypominać formę buntu przeciwko rodzicom, którzy nie potrafili, nie chcieli lub nie mogli wypełnić tej sfery. Tym, co łączy obydwa przypadki, jest fakt, iż z dziecka obarczonego neurotycznym perfekcjonizmem wyrasta dorosły, niosący ten sam – a z czasem nawet cięższy – bagaż doświadczeń.

Odwyk(nąć) od perfekcjonizmu
Jeżeli dostrzegasz drobne symptomy wskazujące na to, że należysz do grona neurotycznych perfekcjonistów i zaczyna ci to ciążyć, przyjrzyj się sobie, swoim nawykom w myśleniu i w działaniu. Kwestią kluczową jest dostrzeżenie kiedy, w jakich sytuacjach uaktywnia się twój perfekcjonizm i dogrzebać się do przyczyn tego stanu. Zachęcam ciebie także do skorzystania z dwóch metod, jakie z powodzeniem przetestowałam na sobie.

JK O autorce:

Jadwiga Korzeniewska
założycielka projektu Laboratorium Zmieniacza, socjolog i trener umiejętności miękkich. Specjalizuje się w prowadzeniu warsztatów dotyczących zmiany nawyków w działaniu i… myśleniu.
www.laboratorium-zmieniacza.pl

VQ-01_2015-perfecjonizmArtykuł ukazał się w internetowym magazynie dla kobiet
VERONIQUE 01/2015.